Technologia Flash – historia
Początki: FutureSplash — 1993–1996
Historia Flasha zaczyna się od firmy FutureWave Software. Jonathan #Gay pracował nad programem do rysowania wektorowego SmartSketch, który później przekształcono w narzędzie do tworzenia animacji internetowych — FutureSplash Animator.
W 1996 r. #FutureSplash został kupiony przez Macromedię. Produkt otrzymał nazwę Macromedia Flash 1.0. Kluczowym pomysłem była grafika wektorowa: zamiast przesyłać ogromne obrazy klatka po klatce, przeglądarka mogła otrzymać opis figur, linii, kolorów i ruchu. Przy ówczesnych modemach 28,8–56 kb/s było to ogromną zaletą.
Macromedia Flash — 1996–2005
Pod koniec lat 90. #Flash rozwijał się niezwykle szybko. Początkowo służył głównie do animowanych napisów, reklam, przycisków i efektownych stron #WWW. Z czasem pojawiła się możliwość programowania.
Przełomem był ActionScript — język programowania oparty na #ECMAScript, czyli rodzinie języków, do której należy również JavaScript. Flash przestał być tylko programem animacyjnym. Stał się platformą do tworzenia aplikacji.
W typowym projekcie znajdowały się:
- Stage — scena,
- Timeline — oś czasu,
- klatki i keyframes,
- warstwy,
- symbole i MovieClipy,
- biblioteka elementów,
- ActionScript sterujący zachowaniem programu.
Powstały tysiące gier, quizów, prezentacji, aplikacji edukacyjnych i całych witryn wykonanych we Flashu.
Złota era — mniej więcej 2000–2010
To okres największej popularności technologii. Flash Player był zainstalowany na ogromnej części komputerów podłączonych do Internetu.
#Flash umożliwiał rzeczy, których ówczesny HTML wykonywał bardzo słabo: płynną animację, dźwięk, #wideo, interaktywność, gry oraz rozbudowane interfejsy.
To właśnie dzięki Flashowi rozwinęła się kultura prostych gier przeglądarkowych. Powstawały serwisy z tysiącami darmowych gier, a dla wielu przyszłych programistów właśnie napisanie pierwszej gry w ActionScript było początkiem nauki programowania.
Flash odegrał też ogromną rolę w edukacji. Powstawały interaktywne doświadczenia fizyczne, symulatory, mapy, ćwiczenia matematyczne, testy i wirtualne laboratoria. Pod tym względem był poprzednikiem dzisiejszych symulatorów edukacyjnych tworzonych w HTML5 i JavaScript.
Flash i internetowe wideo
Flash miał również wielkie znaczenie dla rozwoju filmu w Internecie. W pierwszych latach działalności nawet #YouTube wykorzystywał Flash Player do odtwarzania materiałów wideo.
Dzisiaj wydaje się oczywiste, że przeglądarka potrafi odtworzyć film bez dodatkowego oprogramowania. W pierwszej dekadzie XXI wieku wcale takie nie było.
Adobe przejmuje Macromedię
W 2005 r. Adobe przejęło Macromedię. Flash stał się więc technologią Adobe.
Pojawiały się kolejne wersje środowiska: #Adobe Flash CS3, CS4, CS5 i CS6. Rozwijano również ActionScript 3.0, który był znacznie bardziej rozbudowanym, obiektowym językiem niż wcześniejsze wersje.
Formatem wynikowym był najczęściej plik
2007 — początek końca
Jednym z najważniejszych momentów było pojawienie się pierwszego iPhone’a.
3Apple nie zdecydowało się na obsługę Flash Playera w iOS.
W 2010 r. Steve Jobs opublikował słynny tekst „Thoughts on Flash”, w którym argumentował m.in., że Flash miał problemy z bezpieczeństwem, wydajnością, zużyciem energii i nie pasował do modelu urządzeń dotykowych.
Był to potężny cios dla technologii.
HTML5 przejmuje jego funkcje
Jednocześnie gwałtownie rozwijały się otwarte technologie przeglądarkowe:
HTML5 + CSS3 + JavaScript + Canvas + SVG + WebGL + Web Audio
Zaczęły realizować praktycznie wszystko to, do czego wcześniej potrzebny był Flash Player.
Najważniejsza różnica polegała na tym, że Flash wymagał #wtyczki, natomiast nowe technologie były bezpośrednią częścią przeglądarki.
Dodatkowo Flash Player stał się częstym celem ataków. Regularnie wykrywano w nim podatności bezpieczeństwa, co coraz bardziej zniechęcało producentów przeglądarek.
Koniec Flash Playera — 2020/2021
Adobe oficjalnie zakończyło obsługę Flash Playera 31 grudnia 2020 r.
Od 12 stycznia 2021 r. Flash Player zaczął blokować uruchamianie zawartości Flash. Tym samym zakończyła się epoka trwająca około ćwierć wieku.
Co ciekawe, sam program do tworzenia animacji nie zniknął. Adobe Flash Professional został przemianowany na Adobe Animate i nadal istnieje, ale tworzone w nim projekty mogą być publikowane m.in. przy użyciu współczesnych technologii zamiast Flash Playera.
Dziedzictwo Flasha
Flash umarł jako technologia wykonywana w przeglądarce, ale jego wpływ jest ogromny. Spopularyzował interaktywne strony WWW, animację internetową, gry przeglądarkowe, internetowe wideo oraz aplikacje edukacyjne.
Co więcej, tysiące starych projektów
1 | .swf |
Najkrótsza oś historii wygląda więc tak:
FutureSplash (1996) → Macromedia Flash (1996) → ActionScript → złota era 2000–2010 → Adobe Flash (2005–) → iPhone/HTML5 → schyłek → koniec Flash Playera (2020) → Ruffle i archiwizacja.
To bardzo dobry temat również na osobny moduł „Historia technologii Flash” do naszego symulatora historii informatyki — można byłoby zrobić dział od FutureSplash przez Macromedia Flash i ActionScript aż do HTML5, z działającą symulacją starego edytora Flash: scena, Timeline, klatki kluczowe, warstwy i prosta animacja.
